Słownik pojęć marketplace
Kto zaczyna budować marketplace, szybko trafia na pojęcia, których w zwykłym sklepie nie ma: prowizje, podział płatności, wypłaty dla sprzedawców, a do tego cały zestaw skrótów z prawa unijnego. Zebraliśmy je w jednym miejscu i objaśniliśmy krótko, w kilku zdaniach.
Każde hasło prowadzi do strony, na której temat opisujemy dokładniej. Definicje prawne są uproszczone i nie zastępują porady prawnej, a funkcje opisujemy tak, jak działają w Multi-Vendorze.
Model i role
- Marketplace (platforma wielu sprzedawców, pasaż handlowy)
- Sklep internetowy, w którym sprzedaje wielu niezależnych sprzedawców, a operator prowadzi całość z jednego zaplecza i pobiera prowizję. Klient składa jedno zamówienie i płaci raz, a system rozbija je na osobne zamówienia sprzedawców. Od zwykłego sklepu różni go przede wszystkim to, że pieniądze klienta nie należą w całości do właściciela serwisu.
- Jak działa Multi-Vendor
- Operator marketplace
- Firma, która prowadzi platformę i zawiera umowy ze sprzedawcami. Nie jest stroną umowy sprzedaży, bo tę zawierają kupujący ze sprzedawcą, ale świadczy usługę obu stronom i zarabia na cudzej sprzedaży. Dlatego ma obowiązki, których właściciel zwykłego sklepu nie ma: od weryfikacji sprzedawców po raportowanie ich do administracji skarbowej.
- Obowiązki operatora marketplace
- Sprzedawca (vendor)
- Niezależna firma albo osoba, która wystawia swoje produkty w marketplace. W Multi-Vendorze prowadzi własne produkty, zamówienia i metody wysyłki, a działania jednego sprzedawcy nie wpływają na pozostałych. Konto sprzedawcy ma własny status, więc operator może je wyłączyć albo zawiesić.
- Sprzedawcy w Multi-Vendorze
- Panel sprzedawcy
- Osobne zaplecze, w którym sprzedawca pracuje tak, jakby prowadził własny sklep. Zarządza w nim produktami, zamówieniami, cechami i filtrami, ustawia płatności i wysyłki, importuje dane, sprawdza stan konta i dodaje własnych pracowników z uprawnieniami. W edycji PLUS operator może ukryć wybrane opcje panelu dla całej grupy sprzedawców.
- Panel sprzedawcy w Multi-Vendorze
- Mini-sklep sprzedawcy
- Strona sprzedawcy wewnątrz marketplace, z logo, opisem, katalogiem i filtrami oraz nazwą firmy w adresie. Sprzedawca może kierować na nią własnych klientów, a ruch, który przyprowadzi, zostaje w marketplace. W edycji PLUS sprzedawca zmienia jej wygląd we wbudowanym edytorze.
- Wygląd sklepu sprzedawcy w PLUS
- Marketplace ogłoszeniowy
- Odmiana marketplace bez koszyka i bez prowizji: serwis łączy kupującego z wystawiającym, a zarabia na opłatach za publikację ogłoszeń, ich czas wyświetlania i wyróżnienie. Gotowy Multi-Vendor tego modelu nie przewiduje, więc opłaty za publikację dokłada osobny dodatek.
- Przykład: serwis Buduj ze złomu
- Własny serwer (self-hosted)
- Model, w którym oprogramowanie marketplace instalujesz na serwerze, który sam wybierasz, z otwartym kodem i danymi u siebie. Przy zmianie wykonawcy zabierasz całą instalację, a za platformę płacisz licencją i pracą zamiast procentem od obrotu. W zamian odpowiadasz za aktualizacje, kopie zapasowe i bezpieczeństwo.
- Wybór platformy marketplace
- Edycje Multi-Vendor (Standard, PLUS, Ultimate, Unlim)
- Cztery wersje tego samego systemu, które nie różnią się liczbą sprzedawców ani wielkością katalogu. Podstawowa daje panele sprzedawców, prowizje i wypłaty, PLUS dokłada wspólny katalog, prowizje na kategorie i płatności prosto do sprzedawców, a Ultimate kilka witryn pod własnymi domenami, magazyny i wysyłkę w imieniu sprzedawców. Unlim to Ultimate z pięcioma latami aktualizacji i opieką.
- Porównanie edycji
- Licencja roczna i wieczysta
- Licencja roczna daje prawo do uruchamiania programu przez rok i odnawia się automatycznie, a po zaprzestaniu płatności prawo do korzystania wygasa. Wieczystą płacisz raz i dostajesz rok darmowych aktualizacji, w Unlim pięć lat, po czym sklep działa dalej. Podstawowa edycja jest dostępna tylko w abonamencie, Unlim tylko jako licencja wieczysta.
- Cennik i warunki licencji
Pieniądze i rozliczenia
- Prowizja operatora
- Część wartości sprzedaży, którą operator zatrzymuje za pośrednictwo. W Multi-Vendorze ustawiasz ją globalnie, a w wyższych edycjach także osobno dla kategorii i poszczególnych sprzedawców, co pozwala zejść niżej przy cienkiej marży. Pośrednictwo jest osobną usługą, więc z prowizji operator wystawia sprzedawcy fakturę.
- Płatności i rozliczenia
- Plan sprzedawcy (abonament sprzedawcy)
- Stała opłata, którą sprzedawca płaci za obecność w marketplace, samodzielnie albo obok prowizji. Plany różnią się limitami i stawką prowizji, a sprzedawca sam wybiera ten, który mu odpowiada. To abonament za konto, a nie cykliczna sprzedaż produktu klientowi. Plany są w każdej edycji.
- Modele zarabiania w Multi-Vendorze
- Split payment (podział płatności)
- Sposób rozliczenia, w którym bramka płatnicza sama rozdziela kwotę zapłaconą przez klienta między sprzedawców i operatora, zamiast przelewać całość na konto operatora. Pieniądze przechowuje wtedy licencjonowana instytucja płatnicza, a operator dostaje tylko prowizję. W Polsce taki podział oferują Przelewy24 i PayU w wariantach marketplace.
- Split payment w marketplace
- Mechanizm podzielonej płatności (MPP)
- Narzędzie z polskiej ustawy o VAT, które w potocznym języku też nazywa się split payment, ale nie ma nic wspólnego z podziałem pieniędzy między sprzedawców. Polega na przelaniu kwoty netto i podatku VAT na osobne rachunki i jest obowiązkowy przy fakturach powyżej 15 tysięcy złotych brutto za towary z załącznika nr 15.
- Czym MPP różni się od podziału płatności
- Wypłaty dla sprzedawców (payout)
- Przekazanie sprzedawcy należności za sprzedane towary po potrąceniu prowizji. Multi-Vendor prowadzi saldo każdego sprzedawcy i pozwala wypłacać ręcznie przelewem albo automatycznie przez bramkę z podziałem płatności. Przyjmowanie cudzych pieniędzy na własne konto i przekazywanie ich dalej może jednak wymagać zezwolenia KNF na świadczenie usług płatniczych.
- Modele przepływu pieniędzy
- Escrow (wstrzymanie wypłaty)
- Przetrzymanie pieniędzy klienta, zanim trafią do sprzedawcy, do chwili spełnienia warunku, najczęściej wysyłki albo dostawy. W Multi-Vendorze robi to bramka: nasz dodatek Przelewy24 przekazuje środki dopiero przy wybranym statusie zamówienia, a PayPal i Stripe Connect pozwalają opóźnić przelew do sprzedawcy.
- Wstrzymanie wypłat w bramkach
- Płatności bezpośrednie do sprzedawcy (direct payments)
- Model, w którym klient płaci osobno każdemu sprzedawcy, metodą płatności ustawioną przez tego sprzedawcę, a pieniądze trafiają w całości na jego konto. Sprzedawca rozlicza się potem z operatorem z prowizji. W Multi-Vendorze ten mechanizm jest od edycji PLUS.
- Multi-Vendor PLUS
Prawo i podatki
- DSA (akt o usługach cyfrowych)
- Rozporządzenie unijne 2022/2065, które od 17 lutego 2024 roku nakłada obowiązki na platformy internetowe, w tym na marketplace. Polska ustawa ogłoszona 6 października 2026 roku i obowiązująca od 6 listopada 2026 roku dokłada do niego organy, tryb kontroli i kary, sięgające 6 procent światowego obrotu. Za obowiązki marketplace z artykułów 29-32, w tym identyfikowalność sprzedawców, odpowiada Prezes UOKiK.
- Ustawa o usługach cyfrowych
- Weryfikacja sprzedawcy (KYC, KYB)
- Zebranie i sprawdzenie danych sprzedawcy, zanim zacznie sprzedawać. Artykuł 30 DSA wymaga między innymi nazwy, adresu, numeru w rejestrze, rachunku płatniczego i dokumentu tożsamości oraz oceny ich wiarygodności, na przykład w CEIDG albo KRS. Mikro i małe przedsiębiorstwa są z tego obowiązku zwolnione, a własnych danych o sprzedawcach wymagają też DAC7 i bramki płatnicze.
- Weryfikacja sprzedawców w marketplace
- DAC7
- Unijny obowiązek, na mocy którego operator platformy co roku raportuje Szefowi KAS dane sprzedawców i ich obroty, do końca stycznia za rok poprzedni. Z raportu wypada tylko drobny sprzedawca, który miał jednocześnie mniej niż 30 transakcji i do 2000 euro wynagrodzenia. Gdy sprzedawca nie poda danych w ciągu 60 dni, operator wstrzymuje mu wypłaty albo blokuje sprzedaż.
- DAC7 w obowiązkach operatora
- Uznany dostawca (deemed supplier)
- Sytuacja, w której przepisy o VAT traktują operatora tak, jakby sam kupił i sprzedał towar sprzedawcy. Dotyczy importu w przesyłkach do 150 euro oraz dostaw do konsumentów w Unii przez sprzedawcę bez siedziby i stałego miejsca działalności w Unii. Podstawą jest artykuł 7a ustawy o VAT.
- Kto wystawia fakturę w marketplace
- KSeF (Krajowy System e-Faktur)
- Państwowy system faktur elektronicznych, obowiązkowy od 1 lutego 2026 roku dla największych firm i od 1 kwietnia 2026 roku dla pozostałych. Faktury dla konsumentów nie muszą przez niego przechodzić, ale dokumenty między firmami tak, w tym faktury operatora za prowizję.
- KSeF w marketplace
- P2B (rozporządzenie o przejrzystości platform)
- Unijne przepisy stosowane od 12 lipca 2020 roku wobec sprzedawców biznesowych. Wymagają regulaminu pisanego prostym językiem, dostępnego przed zawarciem umowy, powiadamiania o jego zmianie z 15-dniowym wyprzedzeniem na trwałym nośniku i opisu głównych parametrów, od których zależy kolejność ofert.
- Regulamin marketplace
- Omnibus (najniższa cena z 30 dni)
- Zasada obowiązująca od 1 stycznia 2023 roku, zgodnie z którą przy obniżce trzeba pokazać najniższą cenę z 30 dni przed obniżką. Według UOKiK operator, który daje sprzedawcom narzędzia do oznaczania promocji, odpowiada za tę informację. Rdzeń Multi-Vendora nie zapisuje historii cen, robi to osobny dodatek.
- Omnibus w obowiązkach operatora
- GPSR (ogólne bezpieczeństwo produktów)
- Rozporządzenie unijne, które od 13 grudnia 2024 roku nakłada na platformy obowiązki związane z bezpieczeństwem sprzedawanych produktów, egzekwowane w Polsce przez Prezesa UOKiK. Karta produktu musi pokazywać dane producenta, osoby odpowiedzialnej i ostrzeżenia, a nakaz organu platforma wykonuje w ciągu dwóch dni roboczych.
- GPSR w obowiązkach operatora
- Regulamin marketplace
- Zasady korzystania z platformy, w marketplace osobne dla kupujących i dla sprzedawców, bo umowę sprzedaży zawierają oni między sobą. Obok nich każdy sprzedawca może mieć własne warunki sprzedaży, akceptowane przez klienta w kasie. Regulamin dla sprzedawców podlega dodatkowo przepisom P2B.
- Co musi zawierać regulamin
Funkcje platformy
- Moderacja
- Zatwierdzanie przez operatora nowych produktów, kont sprzedawców i zmian w ich profilach, zanim pojawią się w serwisie. Operator może też wycofać ofertę albo zawiesić konto. Moderacja jest w każdej edycji Multi-Vendora.
- Kontrola nad marketplace
- Master produkty (wspólny katalog)
- Jedna karta produktu we wspólnym katalogu, którą operator udostępnia wielu sprzedawcom, żeby ten sam towar nie pojawiał się w serwisie kilka razy. Sprzedawca ustawia przy niej tylko swoją cenę, stan magazynowy i warunki wysyłki, a klient widzi oferty kilku sprzedawców w jednym miejscu. Funkcja jest od edycji PLUS.
- Wspólny katalog w PLUS
- Storefront (witryna)
- Osobny sklep pod własnym adresem, działający na tej samej instalacji co pozostałe. Każdy storefront może mieć własne języki, waluty, regiony i przypisanych sprzedawców, a zaplecze, zamówienia i rozliczenia zostają wspólne. Wiele storefrontów jest od edycji Ultimate.
- Storefronty w Ultimate
- Ocena sprzedawcy (vendor rating)
- Wskaźnik widoczny dla kupujących, liczony z kilku kryteriów, który pomaga wybrać między ofertami różnych sprzedawców. Operator może na jego podstawie dzielić sprzedawców na grupy i nagradzać pożądane zachowania, na przykład zbieranie opinii. Funkcja jest od edycji PLUS.
- Oceny sprzedawców w PLUS
- Lokalizacja sprzedawcy
- Adres sprzedawcy zapisany w systemie, dzięki któremu kupujący widzi odległość do niego i może filtrować produkty według miejsca. Przydaje się przy żywności i produktach lokalnych. Wymaga klucza Google Maps API, a nasz dodatek pozwala wskazać lokalizację już przy rejestracji sprzedawcy.
- Marketplace żywności
- Fulfillment (realizacja zamówień przez platformę)
- Model, w którym operator odbiera towar od sprzedawców i sam wysyła zamówienie, więc klient dostaje jedną przesyłkę, a koszty wysyłki trafiają do operatora. Dostęp do tej usługi ustawia się w planach sprzedawców. W Multi-Vendorze realizacja zamówień w imieniu sprzedawców jest od edycji Ultimate.
- Multi-Vendor Ultimate
- Aplikacja mobilna marketplace
- Natywna aplikacja na iOS i Androida od producenta CS-Cart, korzystająca z tych samych produktów, kont i zamówień co serwis. Jedna aplikacja obsługuje kupujących i sprzedawców. Można ją zamówić u producenta albo wykupić kod źródłowy, a dostępna jest od edycji PLUS.
- Aplikacja mobilna
Brakuje pojęcia albo chcesz je rozwinąć?
Napisz, jaki marketplace planujesz i co budzi wątpliwości. Wyjaśnimy, jak dane zagadnienie wygląda w Twoim modelu i co z tego Multi-Vendor ma od razu.